Dlaczego tak trudno jest podjąć dobrą decyzję? 3 błędy poznawcze, które powinieneś znać.

mózg myśli
It's only fair to share...Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+

Lubię myśleć o sobie jako o osobie racjonalnej ale nią nie jestem. Dobra wiadomość, że nie tylko ja czy ty. Żaden z nas nie myśli racjonalnie.

Przez bardzo długi czas, badacze i ekonomiści wierzyli, że ludzie potrafią podejmować logiczne i racjonalne decyzje. Jednak ostatnio, najnowsze odkrycia dowodzą czegoś zupełnie innego. Daniel Kahneman w swojej książce „Pułapki Umysłu” opisuje kilka błędów mentalnych, skrótów myślowych, które zakłócają nasz proces myślowy. Czasami nasze decyzje są logiczne i przemyślane ale równie często nasz umysł korzysta ze skrótów myślowych, które poprawiają szybkość naszego myślenia ale w znacznym stopniu wpływają na jego jakość.

Psychologowie behawioralni prześcigają się wynajdowaniu coraz to nowych błędów poznawczych. Są ich setki. Ich nazwy czasami potrafią być naprawdę zabawne. Dzisiaj chciałbym się skupić tylko na niektórych z nich, według mnie trzech najważniejszych.

Poniżej trzy błędy poznawcze, które utrudniają ci podejmowanie błędnych decyzji.

1. Błąd przeżywalności (ang. Survivorship Bias)

Zewsząd zalewają nas artykuły o tytułach takich jak: „15 rzeczy które robią milionerzy każdego dnia”, „5 sposobów jak stać się bogatym”, „Najlepsza rada jaką kiedykolwiek dostał Bill Gates”. Za każdym razem, gdy spotykasz się z takim tytułem widzisz wyżej wymieniony błąd w akcji.

Błąd przeżywalności odnosi się do naszej tendencji do skupiania się na zwycięzcach w poszczególnych dziedzinach i próby uczenia się od nich, podczas gdy zupełnie zapominamy o przegranych, o tych którym się nie udało chociaż stosowali tą samą strategię.

Może być tysiące piłkarzy, który trenują tak samo jak Robert Lewandowski, czy tysiące skoczków, którzy stosują te same strategie co Adam Małysz ale nigdy nie zagrają w reprezentacji Polski, ani w drużynie piłkarskiej światowej klasy, ani nie wystartują w Pucharze Świata w skokach narciarski, nie mówiąc już o wygraniu kryształowej kuli. Problemem jest, że nie słyszy się o tym tysiącach, którym się nie udało. Znamy tylko tych, którzy przetrwali. Błędnie przeceniamy strategie, taktyki i rady jednego zwycięzcy, ignorując fakt że ta sama strategia, taktyka i rada nie działa dla większości ludzi.

Błąd przeżywalności nie mówi nam jednoznacznie, że strategia nie zadziała dla ciebie, mówi nam że tak naprawdę nie wiemy czy ona w ogóle działa.

Kiedy pamiętamy o zwycięzcach i zapominamy o przegranych bardzo trudno jest nam jednoznacznie powiedzieć, czy jakaś szczególna strategia prowadzi do sukcesu.

2. Heurystyka Dostępności (ang. The Availability Heuristic)

Heurystyka dostępności odnosi się do powszechnego błędu, który popełnia nasz umysł, poprzez przypuszczenie że przykłady, które przychodzą nam łatwo do głowy są również najważniejsze oraz powszechnie występujące.

Na przykład, badacz z Harvard University udowodnił, że żyjemy w najbardziej pokojowych czasach w historii ludzkości. Na świecie jest więcej ludzi żyjących w pokoju, niż kiedykolwiek wcześniej. Liczba gwałtów, morderstw, porwań itp. cały czas spada.

Większość ludzi jest szokowana, kiedy poznają te statystyki. Niektórzy nie chcą w to uwierzyć. Jeśli to najbardziej pokojowe czasy w historii, to dlaczego jest tyle wojen? Dlaczego codziennie słyszę o morderstwach, czy gwałtach? Dlaczego wszyscy cały czas mówią o terroryzmie, świętej wojnie i islamizacji Europy?

Witam w heurystyce dostępności.

Żyjemy nie tylko w najbardziej pokojowych czasach w historii, ale również w erze wszech otaczających nas informacji. Wiadomości o jakiejkolwiek katastrofie czy przestępstwie są dla nas szeroko dostępne. Szybkie przeszukanie internetu, wyrzuci więcej informacji o atakach terrorystów, niż jakakolwiek gazeta mogłaby dostarczyć 100 lat temu.

Mamy tendencję do przewartościowywania i przeszacowywania wpływu informacji o których pamiętamy oraz niedowartościowywania i nie do szacowania powszechnie występujących wydarzeń o których nigdy nie słyszeliśmy.

3. Błąd potwierdzenia (ang. Confirmation Bias)

Błąd potwierdzania najważniejszy z nich wszystkich, polega na tym, że mamy skłonność do szukania sprzyjających informacji, które potwierdzają nasze przekonania jednocześnie ignorując lub obniżając wartość informacji, które sprzeciwiają się naszym przekonaniom.

Na przykład, jedna osoba wierzy, że szczepionki dla dzieci są szkodliwe i szukają tylko informacji i czytają historię, które będą potwierdzać jej teorię. Rezultatem takich działań jest pogłębianie przekonań co do słuszności tej teorii.

W międzyczasie, druga osoba nie wierzy w szkodliwość szczepionek, uważa że są one dobre i słuszne. Taka osoba również szuka tylko informacji i czyta historie, które mówią o pozytywnych efektach szczepienia dzieci. Druga osoba kontynuuje potwierdzanie swoich dotychczasowych przekonań.

Zmiana sposobu myślenia jest bardzo trudna. Im bardzie w coś wierzysz, tym bardziej filtrujesz i ignorujesz informacje, które do ciebie docierają. Informacje sprzeczne z twoimi przekonaniami.

 

Jakub Jodlowski
Follow me

Jakub Jodlowski

Skończyłem Zarządzanie i Marketing jestem żonaty i mam śliczną córeczkę. Porwał mnie świat biznesu i ekonomia behawioralna. Kieruję się w życiu filozofią sceptycznego empiryzmu. Staram się podważyć moje teorie, zamiast szukać ich potwierdzenia. Wkurza mnie ignorancja oraz przerost formy nad treścią. Na wiele rzeczy nie mam wpływu ale mogę zrobić wystarczająco dużo żeby nie być frajerem. Próbuję poznać świat i czerpać z niego pełnymi garściami.
Jakub Jodlowski
Follow me

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *